Data: 2026-10-25. Warstwy danych:
problem-occurrence-matrix.md (59 wystąpień tarcia,
2018–2025, 14 kategorii), pełny eksport YNAB (14 477 transakcji, 3
budżety, 2021-09 → 2026-10), ADHD Budget Gateway (wszystkie 12 kont
bankowych PSD2 + sejfy, wrz–paź 2026) i dzisiejsze iMessage. Kwoty w
PLN nominalnych (zł 2026 tam, gdzie zaznaczono; CPI GUS
wrz 2026: 4,1% r/r).
| Dziś (iMessage 2026-10-25) | Przeszłe wydarzenia (fakty) | Od |
|---|---|---|
| „nie wiadomo co to” — −4 035,15 niezidentyfikowane | kategoria-śmietnik „Arleta - nie wiadomo co to” −4 035,15 | 2021 |
| „dziwne rzeczy z budżetem” (+896,36 korekta uzgadniająca) | +896,36 „Reconciliation Balance Adjustment” tydzień po starcie 2021-09; 2 masowe uzgodnienia w 27 miesięcy | 2021 |
| „Firmowe PKO leasing?” | Leasing w budżecie 105 743 vs −168 704 faktycznie; pierwsza koperta 521 vs ~5 500 | 2021 |
| „Gdzie ZUS/InFakt” | ZUS −1 809,97 zapłacony z EUR, przeklasyfikowany +1 806,97 tego samego dnia; EUR 62 tys. poza budżetem | 2021 |
| „koperty a kasa poszła” | Koperty sfinansowane 105 743 vs −168 704 ruchy leasingowe | 2021 |
| „konto widmo” | EUR 62 102 + CHF 15 135 prowadzone jako ręczne widma w PLN; Budżet 2024 wycenił konto EUR na 36 695 „PLN” (4,3× zaniżone) | 2021 |
| „elementora, excel miał zapas” | BNPL przy kasie: koperty Allegro Pay/Klarna; ruchy na kartach kredytowych −49 217 w Budżecie 2024 | 2022 |
| „auto-przesyłanie na oszczędności” | Lustrzane pary zaokrągleń „To PLN Oszczędności”; 404 tys. oszczędności FX→gotówka 2021-23; 458 tys. konwersji bez ewidencji 2025-26 | 2021 |
| „Odechciało mi się” | Budżet umarł 2025-07-10 w spokojnym miesiącu; 14-miesięczna luka poza ewidencją | 2025 |
| 09:46 AR zaprasza JAKUBA do YNAB | 2023-06-15 „Ogarnij YNAB dzisiaj” — to samo ponaglenie, role odwrócone; 16 wcześniejszych próśb JA + 3 AR od 2018 (rejestr niżej) | 2018 |
Przesiew obu czatów z Arletą (+48662418072, arletarynk@gmail.com; 62 176 wiadomości tekstowych, 2018-06 → 2026-10-25): każda wiadomość, w której jedna strona prosi drugą o zajmowanie się budżetem, zakwestionowanie transakcji albo wysłanie danych budżetowych. Dosłownie.
JA → AR (prosi Jakub):
| Data | Wiadomość |
|---|---|
| 2018-06-30 | „To mi wyślij paragon fotka potem to wpisze od razu” |
| 2018-07-13 | „…najważniejsze dla mnie jest codziennie mieć paragony, ja codziennie porządkuje excela” |
| 2018-10-03 | „Wyślij mi te wydatki na październik w wolnej chwili” |
| 2021-07-26 | „Uzupełniłem budżet w excelu na sierpień, w wolnej chwili możesz rzucić okiem” |
| 2021-11-12 | „Możesz albo mi załączać paragon albo w notatce pisać ile na co poszło — inaczej ja nie mam zielonego pojęcia jak to zabudować” (screenshot) |
| 2021-12-30 | „Tyle z jakiś drobnych końcówek transakcji karta się nazbierało xD jest moc” (screenshot zaokrągleń) |
| 2022-01-28 | „Spojrzysz na ynab, dodałem transakcje z twojego konta, ale 3 nie wiem co to jest” |
| 2022-12-16 | „O co chodzi? Czemu był wpływ gotówkowy i to przypisany do kategorii wydatkowych?” (screenshot) |
| 2022-12-28 | „Jak będziesz mieć chwile to ogarnij swoją kategorie na ynabie” |
| 2023-01-02 | „Ustawiam te targety w budżecie… musimy usiąść, to ci pokaże co i jak” |
| 2023-02-23 | „Uporządkowałem ynaba, może w końcu od przyszłego miesiąca zaczniemy się odkuwac” |
| 2023-04-08 | „Jak hamować wydatki :D” (screenshot) |
| 2023-06-09 | „Muszę ustawić oszczędzanie na to xD” (screenshot) |
| 2023-06-15 | „Ogarnij YNAB dzisiaj jak możesz” |
| 2023-10-24 | „Nie, w ynabie jest wszystko” → AR: „Nie ma na ynabie wszystkiego, także dzięki za pomoc.” |
| 2023-12-23 | „YNAB leży i woła o ciebie” |
AR → JA (role odwrócone):
| Data | Wiadomość |
|---|---|
| 2019-09-11 | „wpisuje swoje wydatki, ale nie wiem co to są niektóre kwoty, które tam są xD” |
| 2021-03-30 | „mam dziwną blokadę w banku na kwotę 113,97 i nie wiem co to jest…” |
| 2025-02-10 | „Czuję się zagubiona odkąd nie ma ynaba xd” |
| 2026-10-25 09:46 | „Wysłałam Ci zaproszenie na jakub@sikora.team do ynaba — podepniesz tam swoje konto główne z Revoluta? :D” |
| 2026-10-25 09:52 | „widzę transakcję na 161,60 w revolucie i nie pamiętam zupełnie, żebym wydawała taką kwotę” |
| 2026-10-25 15:03 | „Potrzebuję wyciągów z pozostałych kont i pocketów… odechciało mi się mocno” |
| 2026-10-25 15:18 | „Jedyne, o co proszę to transakcje z pocketów i tych kont, co wpiąłeś poza revolutem” |
Zrzuty ekranu: 680 plików „Zrzut ekranu…”/„Screenshot…” wysłanych przez JA w tym czacie (2018–2026; tylko nazwy plików, bez OCR — te o budżecie oznaczone wyżej). Metoda: przesiew po wzorcach (ynab/budżet/excel/arkusz/sformułowania typu pytanie o transakcję/prośba o dane) w obu czatach; metoda wzorcowa, więc prośby w innym sformułowaniu mogły umknąć.
Odczyt: wszystkie 12 dzisiejszych wiadomości o tarciu ma precedensy w zapisie — 10 w tabeli wyżej, 2 (zapytanie o kwotę 09:52, pockety 15:18) w rejestrze ponagleń. Restart 2026 to nie nowy rozdział — to ta sama pętla, 5. iteracja. ## 3. Trend pieniężny — przychody vs wydatki (PLN nominalne)
| Rok | Mc | Konwersje EUR→PLN | Podłoga B2B (klienci PLN) | B2B fakturowane (inFakt) | Wydane | Luka |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | 4 | 32 209 | 45 359 | 239 373 | 70 086 | +7 482 |
| 2022 | 12 | 242 046 | 82 296 | 434 849 | 436 077 | −111 735 |
| 2023 | 12 | 160 115 | 171 506 | 470 934 | 461 486 | −129 865 |
| 2024 | 12 | 363 407 | 0* | 496 064 | 457 706 | −94 299 |
| 2025 | 12 | 330 254 | 0* | 463 637 | 361 076 | −30 822 |
| 2026 | 9,8 | 286 531 | 0* | 388 217 | 390 253 | −103 722 |
Odczyt: policz każdą konwersję EUR→PLN jako przychód i obraz się odwraca — skumulowana luka 2021-25 to −359 tys., nie −945 tys. Ale tarcie siedzi w składzie przychodów. Konwersje 2021 → 2023-09 (404 tys. z 434 tys. sumy 2021-23) to likwidacja oszczędności EUR/CHF/GBP sprzed 2021, zapisana jako przychód budżetu — skończona pula, która maskowała deficyt (2021 pokazuje nadwyżkę na papierze). Od 2023-10 zastąpił go EUR firmy: pensja z Circit + wpływy ENROUTEQ AB przewalutowane na PLN (363 tys. w 2024, 330 tys. w 2025, 287 tys. w 2026). Pieniądze firmy, które dotarły do budżetu = 299 tys. podłóg B2B + 1 011 tys. konwersji ≈ 1,31 mln z 2,49 mln fakturowanych (53%) — ≥1,28 mln / ≥51%, gdy wykluczyć ≤29 tys. starych oszczędności zmieszanych w sejfowej części 2024; reszta została na poziomie firmy — VAT, podatki/ZUS płacone przez inFakt, koszty firmy, zatrzymane saldo — dlatego każdy budżet od 2022 wyglądał na niewypłacalny, choć firma nigdy nie była. A widoczność budżetowa na końcu się załamała: 2025 zarejestrował 135 582 z 330 254 konwersji (41%; budżet padł 2025-07-10), 2026 zarejestrował 23 000 z 286 531 (8%) — tylko uzupełnienie wyciągami+PSD2 sprawia, że słupki 2025/26 są w ogóle mierzalne.
Przypisy: *podłoga B2B = wpływy od klientów widoczne w YNAB (FUTURE PROCESSING, CONNECT4, FOUR EYES, FIS, KATOWICKA AGENCJA + nienazwany „?”); 2024-26 = 0, bo konta firmy wyszły z budżetu. **B2B fakturowane = wszystkie 140 faktur VAT + 4 korygujące sprzedaż w inFakt 2021-03 → 2026-09 (zaliczkowe/końcowe/marża/OSS: brak), brutto, przeliczone kursem średnim NBP tabeli A z dnia każdej faktury, korekty potrącone; 2025 = pełny rok kalendarzowy, 2026 = sty–wrz (fakturowanie na koniec miesiąca). „Konwersje EUR→PLN” = wszystkie wpływy z wymiany walut lądujące na kontach PLN: 2021-24 z YNAB („Exchanged from EUR/GBP/CHF” + „Exchanged to PLN” + „To PLN Personal/Firmowe”; wewnętrzne ruchy między sejfami typu „To PLN Oszczędności”/„To PLN Pro” wyłączone), 2025 z wyciągów bankowych (pełny rok), 2026 = wyciągi 1 sty–15 sie + ADHD PSD2 16 sie–25 paź (części pensyjne 34 841 + 23 000 + 660 drobnych). Konwersje 2021 → 2023-09 = likwidacja oszczędności EUR/CHF/GBP sprzed 2021 (404 tys. z 434 tys. sumy 2021-23; od 2023-10 zaczynają się przepływy EUR firmy); 2024 zawiera ≤29 tys. tego samego przez sejf EUR Personal (pula EUR firmy 81 140 ≈ 363 507 PLN, zmieszane). Budżet zarejestrował tylko: 2025: 135 582 z 330 254 (41%), 2026: 23 000 z 286 531 (8%). Wydatki 2025 = pełny rok z wyciągów (budżet padł 2025-07-10 — brak danych, nie oszczędność); wydatki 2026 = 1 sty–25 paź (wyciągi + 12 kont PSD2, w tym koszty firmy płacone osobiście: podatki inFakt 13,6 tys., faktura HENRY 10,5 tys.). ## 4. Pulpit kondycji finansowej — październik 2026
| Metryka | Teraz (paź 2026) | Benchmark | Źródło |
|---|---|---|---|
| Stopa oszczędzania (1 wrz–25 paź) | +13,8% | ≥ +20% | CFPB 50/30/20; podstawa: pensja+inne; B2B Circit = część pensyjna, nie dodatek |
| Fundusz awaryjny | 3,8–6,8 miesiąca | 3–6 miesięcy | quasi-gotówka 135 tys. (banki 35 tys. + sejfy 80 tys. + domowy sejf 20 tys.); pełne tempo spalania 35,4 tys. vs podstawowe 20 tys. |
| Age of Money | 11 dni | 30+ dni | YNAB, Wspólny paź 2026 |
| Udział obsługi długu | 19,9% pensji | < 36% | reguła 28/36; raty 2 101 + leasing 5 180/mc; karta 5 966 revolving |
| Przekroczone kategorie | 0 (miesiąc ma 25 dni) | 0 | historia: 1/19/47/5/106 rocznie |
| Udział impulsów (zachcianki) | 55% potrzeb+zachcianek | ≤ 30% | 50/30/20 (Warren); tylko budżet osobisty |
Odczyt: 2 z 6 na czerwono. Stara wersja robocza: stopa oszczędzania −181% i fundusz awaryjny 2,1 miesiąca były artefaktem wpływów liczonych z zarobków (pensja i B2B niewidoczne): na wyciągach gospodarstwo wychodzi +13,8% i trzyma 135 tys. quasi-gotówki (3,8–6,8 miesiąca spalania). Prawdziwe czerwone: AoM 11 dni (pieniądz ma 11 dni — jeden zły tydzień i bufor spada do zera) oraz udział impulsów 55%. Bug FX w gatewayu: sejf EUR 8 530 policzony po kursie 0,91 → wartość netto zaniżona o ~29 tys. Kontekst inflacyjny: CPI 4,1% r/r we wrześniu 2026 (GUS) — z powrotem powyżej pasma celu NBP. ## 5. Jakość dowodów — dwa testy falsyfikujące
F1 — czy wstyd tnie wydatki? (miesiąc kryzysu vs następny miesiąc, PLN nominalne)
| Miesiąc kryzysu | Przekroczenie | Następny miesiąc | Zmiana | Werdykt |
|---|---|---|---|---|
| 2022-03 | −90 259 | −30 147 | −67% | cięcie |
| 2023-02 | −45 557 | −33 379 | −27% | częściowo |
| 2024-07 | −44 202 | −45 744 | +3% | bez zmian |
Werdykt: mieszany dla wydatków, potwierdzony dla porzucenia — wstyd czasem tnie wydatki, czasem nie, ale później niezawodnie zabija budżet (2025-07-10).
F3 — czy zobowiązania są finansowane w chwili podpisu?
| Kiedy | Koperta leasingowa | Rzeczywisty koszt leasingu |
|---|---|---|
| 2021-10 (pierwsze finansowanie) | 521,30/mc | ~5 500/mc |
| Suma 2021-22 | 105 742,93 | −168 704,49 (63% sfinansowane) |
Werdykt: potwierdzone — zobowiązania podpisane przed sfinansowaniem. ## 6. Atlas objawów — jak tarcie naprawdę wyglądało
Nie abstrakcje: zdania, które ktoś wpisał, wpisy, które łatały saldo, rachunki, które wylądowały bez pokrycia. 59 wystąpień (2018–2025) zwija się w 14 kategorii specyficznych dla tego przypadku; 18 najbardziej konkretnych objawów:
| Objaw (co się naprawdę wydarzyło) | Kiedy | Dowód | Kat |
|---|---|---|---|
| „nie wiadomo co to” — wydatki żony dostały kategorię-śmietnik o nazwie jak spowiedź | 2021-08..2022-10 | −4 035,15 (L:42) | |
| +896,36 „Reconciliation Balance Adjustment” tygodnie po narodzinach budżetu | 2021-09 | L:48 | |
| 370 wpisów korygujących saldo w jednym roku; 12,7 mln zł brutto ruchu w innym | 2022 / 2024 | 311 900×370 / 12 736 049×91 (YNAB API) | |
| ZUS zapłacony z konta EUR, tego samego dnia przeklasyfikowany z powrotem | 2021-22 | −1 809,97, potem +1 806,97 (L:45) | |
| 62 102 EUR + 15 135 CHF prowadzone ręcznie jako widma „PLN”; konto EUR wyceniane po 0,91 zł/EUR | 2021-2025 | Y:128-130 | |
| Pierwsza w historii sfinansowana koperta leasingowa: 521,30/mc przy rachunku ~5 500/mc | 2021-10 | L:43 | |
| Leasing: w kopertach 105 743 vs −168 704 faktycznie wydane | 2021-22 | Y:101 | |
| „XC90 wpłata własna poza zasięgiem” — wpisane w środku kryzysu o aucie już w leasingu | 2023-05-03 | IM:93 | |
| Drabinka limitu w PKO 5 tys.→10 tys., potem odmowa przy 7 tys. | 2022-07/08 | IM:86-87 | |
| Windykacja otwarta za 2,37 GBP i 11,31 PLN | 2022-12..2023-05 | IM:89 | |
| BNPL — decyzja przy kasie: „allegro pay 200-250 zł” | 2022-03-10 | IM:90 | |
| „mamy więcej wydatków i celów oszczędnościowych niż przychodów” | 2023-04-05 | IM:68 | |
| 30 tys. podatku do zapłaty, gdy 50 tys. zamrożone u partnerów; gonienie partnerów za pieniędzmi na podatek | 2022-10 | IM:98-99 | |
| „Ogarnij YNAB dzisiaj” — wdrożenie przez ponaglenia; rok później wciąż zamęt w podwójnej ewidencji długu | 2023-06 / 2023-12 | IM:76,119 | |
| Karuzela narzędzi: bridge syncforynab, side-project „polski YNAB”, fincastly, mo.money — wszystko przed YNAB | 2020-2021 | IM:74,75,122,123 | |
| „zasób silnej woli jest skończony… pilnować większe kategorie” | 2023-04-05 | IM:70 | |
| Budżet padł 2025-07-10 w spokojnym miesiącu → 14 miesięcy poza ewidencją | 2025 | Y:84,90 | |
| Dzisiejszy restart, dzień 25: 38 nieuzgodnionych (Arleta) + 19 (wspólne), 3 pary widm −149,67, koperta leasingowa 2 414 vs 5 180 należności | 2026-10-25 | sesja korekt (raport §2) |
Odczyt: 56% tarcia wychodzi na powierzchnię jako słowa (chat/SMS), 34% jako szkody w księdze (przekroczenia, stosy nieuzgodnionych, luki strukturalne), 10% jako działania naprawcze. Tarcie domowej księgowości jest negocjowane słowami, zanim cokolwiek naprawi się w danych. ## 7. Wytrwałość mimo zmian narzędzi (heatmapa rok × kategoria)
| Rok | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 | Suma |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Wystąpienia | 1 | 2 | 6 | 11 | 14 | 16 | 6 | 3 | 59 |
Odczyt: sześć kategorii (A, C, E, F, G, H) przekracza granicę My Budget → Budżet 2024; reszta nie wraca po zmianie. G szczytuje przy fresh start 2023 i znowu w zaniku 2025. Spadek 2024–2025 to nie poprawa — to luka poza ewidencją (mniej obserwacji, nie mniej problemów). ## 8. Dowody zewnętrzne — inni użytkownicy budżetów domowych
Te same powierzchnie, inne narzędzie:
Te same trzy powierzchnie w skali firmy:
Środek Venna — dryf uzgodnień, widma/duplikaty, wartość trzymana poza księgami — jest niezależny od narzędzia i od skali. To stały koszt samej dyscypliny podwójnego księgowania: każda transakcja musi zostać sklasyfikowana, sparowana i utrzymana na bieżąco przez człowieka, który ma lepsze rzeczy do roboty. Narzędzia przenoszą koszt (ręczne wpisywanie → parowanie importów → feedy bankowe), nigdy go nie usuwają. Nasze 4 zmiany reżimu w 8 lat nigdy ich nie usunęły — te same 6 mechanizmów awarii (A, C, E, F, G, H) przekracza granicę przebudowy My Budget → Budżet 2024; użytkownicy r/ynab i zespoły finansów korporacyjnych zgłaszają identyczną triadę na zupełnie innych systemach.
Ponownie zweryfikowane 2026-10-25 (potwierdzenie każdej liczby z pobranej strony lub snippetu wyszukiwania). - r/ynab: struggling-to-keep-up (14tnkba), uncleared-confusion (1v2hv5g), uncategorized-pile (mzu31m), overspent-covering (1jl3noj) - YNAB oficjalnie: 8 mitów o uzgadnianiu; interaktywny przewodnik uzgadniania - CashJot — 1 586 recenzji 1–2 gwiazdkowych; FinancialAha — porzucenia po 3 miesiącach; CNBC — wyłączenie Minta, 3,6 mln użytkowników; WSJ Buy Side — recenzja YNAB - Ledge — benchmarki zamknięcia miesiąca 2025; Accounting Times — problemy z Sage Close the Books; Accounting Today — stres zamknięcia u 82% (FloQast/Dimensional Research); Cashbook — fragmentacja wielobankowa; Intuit ERP — wyzwania grup wielopodmiotowych; UsTech — przewodnik automatyzacji uzgadniania (85–90% trafności ręcznego parowania, BlackLine przez blog dostawcy) - Benchmarki: GUS CPI wrz 2026 = 4,1% r/r (finalna, 14 paź 2026); CFPB — zasada 50/30/20 (≥20% oszczędności); Fed SHED 2024 — 55% dorosłych ma poduszkę na 3+ miesiące; zasada 28/36 — obsługa długu poniżej 36% dochodu; YNAB Age of Money (metryka w aplikacji) - Dane: eksport YNAB API 2026-10-25 — My Budget (64d96d83, 10 310 transakcji), Budżet 2024 (9a7b84da, 3 935 transakcji), Wspólny budżet (8c392735, 232 transakcje); ADHD Budget Gateway 2026-10-25 — wszystkie 12 kont PSD2 + sejfy (wydatki 2026 od 1 sty do 25 paź = 390 253: wyciągi sty–15 sie + PSD2 16 sie–25 paź); iMessage chat.db 2026-10-25; inFakt API 2026-10-25 — 140 faktur VAT + 4 korygujące sprzedaż 2021-03 → 2026-09, kurs średni NBP tabela A na datę faktury (agregaty w /tmp/infakt_revenue.json); zweryfikowane agregaty w /tmp/master_numbers.json